Podstawowe obowiązki pracodawcy wynikają z ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.), DZIAŁ DZIESIĄTY "Bezpieczeństwo i higiena pracy". Zgodnie z art. 207 § 1, pracodawca, ponosząc odpowiedzialność za stan bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie, jest zobowiązany chronić zdrowie i życie pracowników poprzez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki. W myśl § 2 tego artykułu, w szczególności pracodawca jest zobowiązany do:

• organizowania pracy w sposób zapewniający bezpieczne i higieniczne warunki,
• zapewniania przestrzegania przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, wydawania poleceń usunięcia uchybień i kontrolowania ich realizacji,
• reagowania na potrzeby w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy oraz dostosowywania środków w celu doskonalenia istniejących poziomów ochrony zdrowia i życia pracowników, biorąc pod uwagę zmieniające się warunki pracy,
• rozwijania spójnej polityki zapobiegającej wypadkom i chorobom zawodowym, uwzględniającej kwestie techniczne, organizację pracy, warunki pracy, stosunki społeczne oraz wpływ czynników środowiska pracy,
• uwzględniania ochrony zdrowia młodocianych, kobiet w ciąży i karmiących, oraz pracowników niepełnosprawnych w podejmowanych działaniach profilaktycznych,
• zapewnienia wykonania nakazów, decyzji oraz zarządzeń wydawanych przez organy nadzoru nad warunkami pracy,
• realizacji zaleceń społecznego inspektora pracy.

Do szczegółowych obowiązków pracodawcy w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy należy m.in.:

• zapewnienie środków do udzielania pierwszej pomocy w nagłych przypadkach, zwalczania pożarów i ewakuacji pracowników, wyznaczanie pracowników do udzielania pierwszej pomocy i działań w zakresie ochrony przeciwpożarowej, a także zapewnienie łączności z wyspecjalizowanymi służbami. Działania te powinny być dostosowane do rodzaju działalności, liczby zatrudnionych oraz poziomu zagrożeń (art. 2091 § 1 i 2 Kp),
• ocenianie i dokumentowanie ryzyka zawodowego oraz stosowanie środków profilaktycznych minimalizujących to ryzyko; pracownicy muszą być informowani o zagrożeniach związanych z wykonywaną pracą (art. 226 Kp),
• przeprowadzanie badań czynników szkodliwych dla zdrowia oraz rejestrowanie ich wyników, które powinny być udostępniane pracownikom (art. 227 § 1 pkt 2 Kp),
• poddawanie pracowników badaniom lekarskim (wstępnym, okresowym i kontrolnym) oraz przestrzeganie zakazu dopuszczania do pracy bez aktualnego orzeczenia lekarskiego (art. 229 § 1 – 4 Kp),
• zapewnienie odpowiednich posiłków i napojów dla pracowników zatrudnionych w warunkach szczególnie uciążliwych, jeśli jest to wymagane profilaktycznie (art. 232 Kp),
• systematyczne analizowanie przyczyn wypadków i chorób zawodowych oraz wdrażanie odpowiednich środków zapobiegawczych (art. 236 Kp),
• zapewnienie przeszkolenia w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy przed dopuszczeniem pracownika do pracy oraz organizowanie okresowych szkoleń (art. 2373 § 2 Kp),
• uczestniczenie w szkoleniu w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy koniecznym do realizacji nałożonych obowiązków; szkolenie to powinno być okresowo powtarzane (art. 2373 § 21 Kp),
• dostarczanie pracownikom bezpłatnie środków ochrony indywidualnej oraz informowanie ich o sposobach ich używania (art. 2376 § 1 Kp),
• zapewnienie pracownikom odzieży i obuwia roboczego, które spełniają wymagania Polskich Norm, jeśli ich odzież własna może ulec zniszczeniu lub zabrudzeniu (art. 2377 § 1 Kp),
• w przypadku zatrudniania więcej niż 100 pracowników – utworzenie służby bhp, pełniącej funkcje doradcze i kontrolne w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy; przy mniejszej liczbie pracowników powierza się te zadania innemu pracownikowi lub specjalistom zewnętrznym. Pracodawca z zakończonym szkoleniem w tej dziedzinie może sam wykonywać te zadania, jeśli zatrudnia do 10 pracowników albo do 20 pracowników w działalności o niskim ryzyku (art. 23711 § 1 i § 2 Kp),
• konsultowanie z pracownikami lub ich przedstawicielami działań związanych z bezpieczeństwem i higieną pracy, szczególnie w zakresie:
1. zmian w organizacji pracy i wyposażeniu stanowisk,
2. oceny ryzyka zawodowego,
3. tworzenia służby bhp,
4. przydzielania pracownikom środków ochrony oraz odzieży roboczej,
5. szkoleń w dziedzinie BHP (art. 23711a § 1 Kp),
• w przypadku zatrudnienia ponad 250 pracowników – powołanie komisji bezpieczeństwa i higieny pracy jako organu doradczego i opiniodawczego (art. 23712 i 23713 Kp); konsultacje w tej kwestii mogą odbywać się w ramach komisji (art. 23711a § 5 Kp),
• przestrzeganie zakazu zatrudniania kobiet przy pracach szczególnie uciążliwych oraz zakazu zatrudniania młodocianych przy pracach im wzbronionych (art. 176 Kp i 204 § 1 Kp).

Obowiązki pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy określają także akty wykonawcze wydane na podstawie przepisów zawartych w Kodeksie pracy.